चेतना गुरागाईं

कास्कीको मिया पाटन मुसलमान बहुल गाउँ हो। कुनै समय यहाँ रहमद अली र मोहम्मद मिया भन्ने मुखिया थिए। दसैं बेला वरिपरि गाउँका बाहुन, क्षत्री, गुरुङ, मगर लगायत सबै जातका मान्छे सगुन लिएर मुखिया भेट्न जान्थे। मुसलमान मुखियाका आँगनमा सगुन चढाएपछि मात्र यहाँका हिन्दुको दसैं पर्व सुरू हुन्थ्यो।

दसैं नै नमनाउने धर्मावलम्बीको गाउँमा प्रचलित यो 'अनुकरणीय' परम्परा उद्धृत गर्दै संस्कृतिविद् जगमान गुरुङ भन्छन्, 'यो कुनै धर्म वा जाति विशेषको चाड होइन, हाम्रो विशिष्ट समन्वयकारी संस्कृति हो, जसले सबै जातजातिप्रति उच्च सम्मान झल्काउँछ।'

मिया पाटनको प्रसंग एउटा उदाहरण हो।

यस्ता अनेक विशेषता छन्, जसले दसैंलाई हिन्दु धर्मको परिधिबाट माथि उठाएर सांस्कृतिक चाडका रूपमा स्थापित गर्छ।

नभए, भारतका हिन्दुले मनाउने 'दशहरा' भन्दा हाम्रो 'दसैं' किन भिन्न छ?

उनीहरू हामीजस्तै दुर्गा पूजा त गर्छन्, किन हामीजस्तै निधारमा रातो अक्षताको टीका र शिरमा पहेंलो जमरा उन्दैनन्?

किन हामी दसैं बेला रातो, सेतो र कालो टीका सराबरी लगाउँछौं?

किन टीकाको आशिषमा महाभारत र रामायणका पात्रको नाम जप्छौं?